"Μαμά, να κοιμηθώ μαζί σας απόψε;"

Πόσο συχνά ακούτε αυτή την ερώτηση; Και πόσο συχνά το επιτρέπετε; Τα παιδιά, σε όλες τις ηλικές, πρέπει να κομούνται στο δωμάτιό τους και υπάρχουν πολλοί τρόποι να το πετύχετε αυτό. Πρώτα όμως πρέπει να καταλάβετε γιατί το παιδί θέλει να κοιμηθεί μαζί σας. Αν φοβάται το σκοτάδι, αφήνουμε ένα μικρό φως αναμμένο. Αν θέλει συντροφιά, του προτέινουμε να πάρει μία κούκλα ή ένα λούτρινο αγκαλιά. Αν έχετε τηλεόραση στο δωμάτιό σας και ξέρει ότι θα χαζέψει λίγο, φροντίζουμε να μην βλέπει τηλεόραση λίγο πριν τον ύπνο και βάζουμε κάτι άλλο στη θέση της (ένα παραμύθι για παράδειγμα). Αν είναι πείσμα, τότε θέλει πιο δραστικές μεθόδους.

Αν το πρόβλημα είναι φόβος ή η επιθυμία συντροφιάς, μία τεχνική που διευκολύνει τον αποχωρισμό του παιδιού από τους γονείς την ώρα του ύπνου είναι η χρήση του sleeping bag. Δίνεται στο παιδί ένα sleeping bag και κάθε βράδι το τοποθετείτε (μαζί με το παιδί) όλο και πιο μακριά από το δωμάτιό σας, μέχρι να φτάσετε στο δωμάτιο του παιδιού. Έτσι, την πρώτη ημέρα το παιδί θα κοιμηθεί στο πάτωμα στο δωμάτιό σας, τη δεύτερη έξω από την πόρτα σας, την τρίτη λίγο πιο μακριά κοκ. Ο σταδιακός αποχωρισμός επιτρέπει στο παιδί να συνηθίζει σιγά-σιγά και να αποκτά εμποστοσύνη στον εαυτό του ότι μπορεί να κοιμηθεί μόνο του.

Σημείωση: υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που δεν μπορούμε να αρνηθούμε στο παιδί να κοιμηθεί μαζί μας, π.χ. όταν είναι άρρωστο. Πρέπει όμως να γυρίσει στο δωμάτιό του μόλις γίνει καλά.

Συνηθισμένες παιδικές αγχώδεις διαταραχές

Η περιγραφή των διαταραχών που θα δείτε εδώ είναι περιληπτική, δείχνει όμως ότι υπάρχουν αρκετά είδη αγχωδών διαταραχών. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το είδος της διαταραχής ώστε να αντιμετωπιστεί σωστά.

1. Διαταραχή Πανικού (Panic Disorder): περιλαμβάνει περιόδους έντονων φόβων και αίσθησης συντέλειας. Ένα επεισόδιο μπορεί να διαρκέσει απο μερικά λεπτά μέχρι αρκετές ώρες. Ο πανικός μπορεί να προκαλέσει πόνο στο στήθος, ταχυπαλμία, δύσπνοια και φόβο ότι το άτομο χάνει τον έλεγχο ή ότι θα πεθάνει.
2. Φοβίες (Phobias): είναι έντονος φόβος ένος συγκεκριμένου αντικειμένου ή μίας κατάστασης. Μερικές από τις πιο συχνές φοβίες είναι: αραχνοφοβία, υψοφοβία, κλειστοφοβία κτλ.
3. Αγχώδης Διαταραχή του Αποχωρισμού (Separation Anxiety Disorder): είναι το άγχος και ο φόβος αποχωρισμού από άτομα με τα οποία το παιδί έχει αναπτύξει συναισθηματικό δεσμό (κυρίως γονείς). Ο φόβος προκαλείται από την ιδέα ότι ένα ατύχημα ή μία ασθένεια θα συμβεί σε αγαπημένο πρόσωπο και το παιδί θα μείνει μόνο του. Περιλαμβάνει επίσης και το φόβο της εγκατάλειψης. Συνηθισμένα χαρακτηριστικά είναι η άρνηση του παιδιού να πάει σχολείο ή να κοιμηθεί μόνο του.
4. Ψυχαναγκαστική-Καταναγκαστική Διαταραχή (Obsessive-Compulsive Disorder): περιλαμβάνει συνεχείς σκέψεις για αντικείμενα όπως μικρόβια, τάξη, καθαριότητα κτλ και τις συμπεριφορές αντιμετώπισης αυτών των σκέψεων όπως συνεχές πλήσιμο χεριών και μανία με την ταξη και την καθαριότητα (σε υπερβολικό βαθμό). Ο σκοπός των συμπεριφορών αυτών είναι να μειώσουν το άγχος που προκαλού οι σκέψεις.
5. Διαταραχή Μετά-τραυματικού Στρες (Post-Traumatic Stress Disorder): ειναι η αναπαραγωγή τρομακτικών γεγονότων για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Το παιδί έχει συνεχείς εφιάλτες, ανάκληση εικόνων του γεγονότος, ή αίσθηση ότι συμβαίνει ξανά. Η καθημερινότητα του παιδιού εμποδίζεται αισθητά.
6. Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους (Generalized Anxiety Disorder): περιλαμβάνει γενικό άγχος για την καθημερινότητα (πάνω από το φυσιολογικό) το οποίο το παιδί δεν μπορεί να ελέγξει. Μερικά από τα συμπτώματα είναι: έντονη ανησυχία, κούραση, δυσκολία συγκέντρωσης, εκνευρισμό, αϋπνία. Σε κάποιες περιπτώσεις συνοδεύεται και από πανικό.

Για περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να δείτε τις ιστοσελίδες: Anxiety Disorders in Children (http://www.keepkidshealthy.com ), Freedom from fear (http://www.freedomfromfear.com ), και το American Psychological Association (δεξία θα βρείτε το link).

Ο φόβος της "πατάτας"

Όσοι έχετε παιδιά, έχετε ήδη διαπιστώσει ότι μαθαίνουμε να τα χειριζόμαστε σχεδόν κατά τύχη. Δοκιμάζουμε πράγματα και ό,τι πετυχαίνει το κραταμε. Τα υπόλοιπα απλώς μαθάινουμε να μην τα χρησιμοποιήσουμε ξανά. Επιπλέον, αν έχετε δύο ή και περισσότερα παιδιά, τότε σίγουρα ξέρετε ότι το καθένα είναι διαφορετικό και αντιδρά διαφορετικά σε αυτά που κάνουμε. Έτσι, ενώ πιστεύουμε ότι έχουμε βάλει το πρώτο παιδί στο σωστό δρόμο και έχουμε εμπιστοσύνη στις τεχνικές μας, έρχεται το δεύτερο, μας τα ανατρέπει όλα και πρέπει να ξεκινήσουμε από την αρχή. Πολλές φορές όμως απογοητευόμαστε, αισθανόμαστε ότι δεν πρόκειτε να τα καταφέρουμε και ότι το παιδί έχει το πάνω χέρι. Εγκαταλείπουμε λοιπόν την προσπάθεια από φόβο μήπως κάνουμε ακόμα μία "πατάτα".

Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι τα παιδιά δεν πρέπει να έχουν το επάνω χέρι και εμείς δεν πρέπει να το επιτρέψουμε. Ούτε όμως κι εμείς πρέπει να είμαστε αυταρχικοί. Η δημοκρατία είναι το παν στην οικογένεια, πάντα με όρια βέβαια για την προστασία των παιδιών. Ότι δοκιμάζουμε για να τα διαπαιδαγωγήσουμε, πρέπει να το πιστεύουμε. Αν δεν τον πιστεύουμε, δεν μπορούμε και να το υποστηρίξουμε. Έπειτα, πρέπει να δείξουμε υπομονή και επιμονή. Μία συμπεριφορά δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη. Θέλει χρόνο, και μάλιστα αρκετό. Σε όλα τα παδιά που έχουν αναπτύξει τη γλώσσα μπορούμε να εξηγήσουμε τι θέλουμε να κάνουμε αλλά και να τους δείξουμε (με τον τόνο της φωνής μας και με τις πράξεις μας) ότι το εννοούμε. Δεν θα πετύχουν όλα όσα δοκιμάζουμε. Αλλά πρέπει να αφήνουμε χρόνο για να δούμε τι δουλεύει και τι όχι. Και σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει να εγκαταλείπουμε την προσάθεια!

Προβλήματα άγχους στα παιδιά

Οι διαταραχές άγχους είναι οι πιο συχνές διαταραχές στα παιδιά. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ (National Institute of Mental Health [NIMH]), περισσότερο από το 13% των παιδιών και των εφήβων επηρεάζονται από τις διαταραχές άγχους (NIMH, 2001). Συχνά όμως δεν γίνεται διάγνωση των διαταραχών.

Η παρακάτω λίστα περιλαμβάνει τα κύρια χαρακτηριστικά των αγχώδων διαταραχών. Πόσα από αυτά βλέπετε στο παιδί σας;

• έντονος φόβος με συμπτώματα όμως ταχυπαλμία, εφίδρωση, τρέμουλο, αίσθηση ότι πνίγεται, πόνοι στο στήθος, ζαλάδα και τάση για εμετό.
• έντονος φόβος ότι θα πεθάνει, ότι τρελένεται, ή ότι χάνει τον έλεγχο.
• φόβος παρουσίας σε χώρους ή καταστάσεις απ' όπου η έξοδος είναι δύσκολη.
• φοβάται να βρίσκεται έξω από το σπίτι μόνο του ή μέσα σε πολυκοσμία, πάνω σε γέφυρα, μέσα σε μεταφορικά μέσα.
• έντονος και επίμονος φόβος που ξεκινά στην ιδέα κάποιου γεγονότος ή αντικειμένου (π.χ. αεροπλάνο, αράχνες, σκοτάδι, ύψος, κτλ.).
• έντονος και επίμονος φόβος έκθεσης σε κοινωνικές καταστάσης όπου μπορεί να υπάρχει κριτική.
• το άγχος εκφράζεται με κλάμα, εκρήξεις θυμού, πάγωμα, και αποφυγή κοινωνικών καταστάσεων και άγνωστων ανθρώπων.
• επαναλαμβανόμενες και επίμονες σκέψεις που προκαλούν άχγος.
  
• επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές (π.χ. πλύσιμο χεριών, μέτρημα, επανάληψη λέξεων) που απαιτούν χρόνο και εμποδίζουν τη φυσιολογική λειτουργία και ρουτίνα του ατόμου.
• συναισθήματα έντονου φόβου, ανικανότητας και τρόμου μετά από εμπειρία πραγματικού ή απειλούμενου θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού στον ίδιο ή σε άλλους.
• ανοργάνωτη ή ταραγμένη συμπεριφορά μετά από τραυματικό γεγονός.
• επαναλαμβανόμενες και ενοχλητικές μνήμες τραυματικού γεγονότος ή αναπαράσταση τραυματικού γεγονότος.
• δυσκολίες στον ύπνο και τη συγκέντρωση

Αυτή η λίστα έχει προσαρμοστεί απο τις πληροφορίες που υπάρχουν στο Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM IV) (1994, pp. 393-444).

Αν αναγνωρίζεται τρία ή τέσσερα από αυτά τα χαρακτηριστικά στο παιδί σας, είναι καλό να μιλήσετε με τον παιδίατρο και, αν χρειαστεί, με έναν ψυχολόγο.

Τσιγάρο και εγκυμοσύνη

Το τσιγάρο περιέχει 2000 ουσίες. Από αυτές, οι πιο βλαβερές για το μωρί είναι η νικοτίνη, το μονοξείδιο του άνθρακα και το κυάνειο. Αυτές οι ουσίες περνούν τον πλακούντα και επηρεάζουν το μωρό. Οι συνέπειες περιλαμβάνουν:

1. χαμηλό βάρος γέννησης
2. δυσμορφίες στο πρόσωπο
3. προβλήματα όρασης και ακοής
4. προβλήματα στη σπονδυλική στήλη
5. άσθμα
6. εξωμήτρια κύηση
7. θνησιγενεία
8. εμετούς που απαιτούν νοσήλευση
9. αιμοραγία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
10. πολυϋδράμνιο ( υπερβολική ποσότητα αμνιακού υγρού)
11. συνεχείς ουρολοιμόξεις
12. πρόωρο τοκετό
13. αυξημένους καρδιακούς παλμούς και υψηλή αρτηριακή πίεση στη μητέρα
    

Στις μέλλουσες μητέρες συνιστάται η διακοπή του καπνίσματος και όχι η ελλάτωση, καθώς το μειωμένο κάπνισμα συνεχίζει να παρέχει στο βράφος βλαβερές ουσίες.

Επιλογή ειδικών

Ξέρετε τι πρέπει να προσέχετε όταν επιλέγετε ψυχοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς και λογοθεραπευτές για τα παιδιά σας; Ξέρετε πώς να ελέγχετε αν είναι αξιόπιστοι και μπορούν να σας βοηθήσουν;

Όταν διαλέγετε ειδικούς θεραπευτές πρέπει να ρωτάτε για την ειδίκευσή τους και για τις σπουδές τους. Μη ντρέπεστε να ρωτήσετε για τα πτυχία τους. Αν είναι αξιόπιστοι θα σας τα δείξουν ευχαρίστως (συνήθως είναι σε κορνίζα στον τοίχο έτσι κι αλλιώς). Για τους ψυχολόγους, μπορείτε επίσης να ρωτήσετε αν έχουν άδεια άσκησης επαγγέλματος (πολύ σημαντικό). Επίσης, θα πρέπει να έχετε συχνή επαφή μαζί τους ώστε να ενημερώνεστε για την πρόοδο του παιδιού. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να βλέπουν μόνο το παιδί.

Αξιολόγηση μαθησιακών δυσκολιών

Η αξιολόγηση μαθησιακών δυσκολιών πρέπει οπωσδήποτε να περαμβάνει συνέντευξη με τους γονείς και το παιδί ξεχωριστά, τεστ νοημοσύνης, αξιολόγηση μαθηασιακών ικανοτήτων και, αν κριθεί απαραίτητο, συναισθηματική αξιολόγηση του παιδιού. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει παραπομπές σε οφθαλμίατρο και ΩΡΛ για να αποκλειστούν οφθαλμολογικά και ακουστικά προβλήματα. Έχω δει πολλά παιδιά που απλώς χρειάζονταν γυαλιά ή καθαρισμό αυτιών.

Πρέπει ακόμα να γνωρίζουν οι γονείς οτι οι μαθησιακές δυσκολίες ειναι αρκετές, δεν είναι μόνο η δυσλεξία. Η αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα, ώστε να δημιουργηθεί το κατάλληλο σχέδιο αντιμετώπισης.

ΜΗΝ ΕΠΑΝΑΠΑΥΕΣΤΕ ΜΟΝΟ ΣΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΨΥΧΟΛΟΓΟ. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ!!!!